LED zie je overal: in lampen, tv's, autolampen en zaklampen. Maar wat betekent LED eigenlijk, hoe maakt zo'n klein onderdeeltje licht en waarom is het zoveel zuiniger dan een gloeilamp? In deze gids leg ik het uit in gewone taal.
In het kort
- Betekenis: LED staat voor Light Emitting Diode, een kleine halfgeleider die licht geeft als er stroom doorheen gaat.
- Zuinig: een LED gebruikt ongeveer 85 tot 90% minder stroom dan een gloeilamp.
- Lang meegaan: goede LED-lampen gaan vaak 15.000 tot 50.000 branduren mee.
- Kiezen: kijk naar lumen, lichtkleur en dimbaarheid, niet naar watt.
Spring direct naar:
Wat betekent LED?
LED is de afkorting van Light Emitting Diode, in het Nederlands een lichtgevende diode. Een diode is een halfgeleider die stroom maar in één richting doorlaat. Bij een LED komt daarbij licht vrij. Een LED is dus geen gloeidraad in een glazen bol, maar een klein chipje van minder dan een millimeter.
Hoe werkt een LED?
Licht uit een halfgeleider
In het chipje zitten twee lagen halfgeleider. Gaat er stroom doorheen, dan botsen elektronen met gaten in de andere laag en komt de energie vrij als licht. Er hoeft niets te gloeien, daarom wordt er veel minder energie als warmte verspild dan bij een gloeilamp.
Hoe krijg je wit licht?
De meeste witte LED's zijn eigenlijk blauwe LED's met een laagje fosfor. Dat laagje zet een deel van het blauwe licht om in geel en rood, en samen ziet het oog dat als wit. Met een andere fosfor maak je warmer of koeler wit, zie Kleurtemperatuur LED.
Driver en koeling
Een LED werkt op laagspanning gelijkstroom. Daarom zit er in elke LED-lamp een driver die de 230 volt netspanning omzet. De LED zelf wordt wel warm op het chipje, en daarom is koeling (een heatsink) belangrijk voor een lange levensduur. Begrippen als driver en heatsink vind je in het LED-alfabet.
Voor- en nadelen van LED
Voordelen
LED is zuinig, gaat lang mee, geeft direct licht en bevat geen kwik. Je kunt LED dimmen, in veel kleuren kopen en in bijna elke vorm maken. Wat je ermee bespaart lees je in LED vs gloeilamp, halogeen en spaarlamp.
Nadelen
De aanschaf is duurder dan een gloeilamp, al verdien je dat terug. Goedkope LED's kunnen flikkeren of kleur verliezen, en niet elke LED is dimbaar. Zie Dimbare LED lampen en dimmers.
Soorten LED-verlichting
Je vindt LED in lampen (E27, E14), spots (GU10), TL-buizen, panelen, strips, schijnwerpers en zaklampen. Bekijk de LED spots, LED strips, LED TL en LED panelen.
Waar je op let bij het kiezen
Kijk naar lumen voor helderheid, Kelvin voor lichtkleur en de fitting. Zie Wat is lumen? en LED verlichting kiezen.
📩 Meer LED-tips in je mailbox?
Meld je aan en je krijgt meteen 5% welkomstkorting in je mailbox. Daarna stuur ik je af en toe een nieuwe LED-tip. Afmelden kan altijd.
Veelgestelde vragen
Wat betekent LED?
Hoe lang gaat een LED-lamp mee?
Wordt een LED-lamp warm?
Is LED beter dan een gloeilamp?
Waarom gaan sommige LED-lampen snel kapot?
Groet,
Bas / LEDPLANET.NL